Kredi kartı ekstresine bakıp "bu faiz nereden çıktı?" diye düşündüyseniz, yalnız değilsiniz. Kredi kartı faizi, tüketici kredisindeki gibi baştan belli bir taksit planına oturmadığı için kafa karıştırıcı görünür. Oysa arkasındaki mantık oldukça basittir: borcunuz, ödenmediği her gün için faiz üretir. Bu mekanizmayı anladığınızda, hem ekstredeki tutarı doğrulayabilir hem de "şu kadar daha fazla ödesem ne kazanırım?" sorusuna somut cevap verebilirsiniz.
Aşağıda önce faizin nasıl işlediğini, sonra elinizdeki ekstre ile kendi kredi kartı faiz hesaplama işlemini adım adım nasıl yapacağınızı anlatıyorum. Hesap makinesi ya da basit bir tablo dosyası dışında hiçbir şeye ihtiyacınız yok.
Kredi kartı faizi aylık oran olarak ilan edilir, ancak günlük olarak işletilir. Bankanın uyguladığı oranlar da sınırsız değildir; azami faiz oranları merkez bankası tarafından belirlenir ve dönem dönem güncellenir. Yani bankalar bu üst sınırın altında kalmak zorundadır, fakat her banka aynı oranı uygulamaz. Bu yüzden kendi kartınızın sözleşmesindeki ya da ekstrenizin alt kısmındaki oranı esas almanız gerekir.
Her kartın bir hesap kesim tarihi, bir de son ödeme tarihi vardır. Kesim tarihinde o döneme ait harcamalar toplanır, son ödeme tarihine kadar borcun tamamını öderseniz alışveriş harcamaları için faiz işlemez. Bu araya "faizsiz dönem" denir ve kredi kartının en değerli tarafıdır.
Kritik ayrıntı şu: borcun tamamı ödenmezse, faizsiz dönem avantajı o dönem için ortadan kalkar. Kalan bakiye üzerinden faiz, çoğu bankada ödemenin yapıldığı tarihten değil, harcamanın gerçekleştiği veya hesap kesim tarihinden itibaren hesaplanır. Yani "sadece 50 lirası kaldı" dediğiniz durumda bile faiz işlemeye başlar.
Hesapladığınız faiz tutarı ekstrede göründüğünden biraz düşük çıkıyorsa sebebi genellikle vergilerdir. Kredi kartı faizinin üzerine mevzuatla belirlenen kaynak kullanımı destekleme fonu ve banka sigorta muameleleri vergisi eklenir. Bu nedenle kaba hesabınız ile ekstredeki tutar arasında küçük bir fark olması normaldir; ekstredeki "faiz ve vergiler" satırını ayrı okumak işi kolaylaştırır.
Hesaplamanın çekirdeği tek bir formüldür:
Faiz = Kalan bakiye × (Aylık faiz oranı ÷ 30) × Faiz işleyen gün sayısı
Aylık oranı 30'a bölerek günlük orana geçin. Örnek olarak aylık oranın %3 olduğunu varsayalım: 3 ÷ 30 = günde %0,10. Bu, borcun her 1.000 lirası için günde 1 lira faiz anlamına gelir. Küçük gibi görünen bu sayı, otuz güne ve büyüyen bakiyeye yayıldığında hızla dikkat çekici hale gelir.
Diyelim ekstre borcunuz 10.000 lira, siz 3.000 lira ödediniz. Kalan 7.000 lira, bir sonraki hesap kesimine kadar yaklaşık 30 gün faiz üretir:
7.000 × 0,0010 × 30 = 210 lira faiz (vergiler hariç).
Bu tutar, yeni dönem harcamalarınızla birlikte gelecek ekstreye eklenir. Yani borç, siz hiç harcama yapmasanız bile büyümeye devam eder.
Aynı örnekte, ödeme miktarını değiştirdiğinizde tek aylık faizin nasıl değiştiğini görmek karar vermeyi kolaylaştırır:
| Ödediğiniz tutar | Kalan bakiye | 30 günlük faiz (%0,10/gün) |
|---|---|---|
| 1.000 TL (asgariye yakın |